Μια πιο προσεκτική ματιά

Η Θανατηφόρα Βιομηχανία Ψαριών

Βαναυσότητα σε μαζική κλίμακα

Οι θάνατοι των ψαριών είναι τόσο μεγάλοι που μετρώνται με βάση το βάρος, όχι τον αριθμό ατόμων.
Δείτε το Βίντεο
Βουτήξτε

Είτε εκτρέφονται σε εντατικές ιχθυοκαλλιέργειες είτε αλιεύονται στη φύση, τα ψάρια λαμβάνουν ελάχιστη νομική προστασία από τη σκληρή μεταχείριση και την απάνθρωπη σφαγή. Απέχοντας πολύ από τα πλάσματα χωρίς νόηση που συχνά παρουσιάζονται, τα ψάρια σχηματίζουν πολύπλοκες κοινωνικές σχέσεις, χρησιμοποιούν εργαλεία και βιώνουν πόνο, φόβο και αγωνία. Ωστόσο, οι βιομηχανίες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας τα αντιμετωπίζουν ως εμπορεύματα και όχι ως αισθανόμενα όντα που αξίζουν προστασία.

Φυσικός Κόσμος

Η Φυσική Ζωή
των Ψαριών

Στη φύση, τα ψάρια εξερευνούν τεράστιους βιότοπους, πλοηγούνται σε μεταβαλλόμενα ρεύματα, αναζητούν τροφή, αποφεύγουν τα αρπακτικά και αλληλεπιδρούν με μέλη του είδους τους και άλλων ειδών. Κάποια ζουν σε πολύπλοκες κοινωνικές ομάδες, ενώ άλλα υπερασπίζονται εδάφη, σχηματίζουν μακροχρόνιες σχέσεις ή πραγματοποιούν αξιοσημείωτες μεταναστεύσεις σε όλους τους ωκεανούς. Η ζωή τους διαμορφώνεται από την ελευθερία να κινούνται, να ανταποκρίνονται στο περιβάλλον τους και να εκτελούν τις συμπεριφορές που είναι απαραίτητες για την επιβίωσή τους. Η κατανόηση αυτού του φυσικού κόσμου αποκαλύπτει πόσα χάνονται όταν τα ψάρια υποβιβάζονται σε εμπορεύματα.

01 / ΩΚΕΑΝΙΚΗ ΖΩΗ

Ένας Κόσμος Κάτω από τα Κύματα

Οι ωκεανοί καλύπτουν περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης, δημιουργώντας τεράστιους βιότοπους που υποστηρίζουν μια εξαιρετική ποικιλομορφία ζωής. Από ζωντανούς κοραλλιογενείς υφάλους και δάση φυκιών μέχρι ποτάμια και τον ανοιχτό ωκεανό, τα ψάρια έχουν εξελιχθεί για να ευδοκιμούν σε μια απίστευτη γκάμα περιβαλλόντων.

02 / ΑΡΧΑΙΕΣ ΚΑΤΑΓΩΓΕΣ

Εκατοντάδες Εκατομμύρια Χρόνια Δημιουργίας

Τα ψάρια έχουν μια εξαιρετική εξελικτική ιστορία που εκτείνεται εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια πίσω. Σήμερα, περισσότερα από 32.000 αναγνωρισμένα είδη ψαριών κατοικούν στον πλανήτη μας, ξεπερνώντας σε αριθμό όλες τις άλλες ομάδες σπονδυλωτών μαζί. Η αξιοσημείωτη ποικιλομορφία τους αντικατοπτρίζει μια αρχαία ιστορία προσαρμογής και επιβίωσης.

03 / ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΠΟΥ ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΤΑΙ

Ένας Ωκεανός υπό Πίεση

Οι ωκεανοί της Γης έχουν υποστεί πέντε μαζικές εξαφανίσεις, και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα προκαλεί μια έκτη. Η υπεραλίευση, η καταστροφή οικοτόπων και άλλες ανθρωπογενείς πιέσεις απειλούν τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την εξαιρετική ποικιλία ζωής που αυτά υποστηρίζουν.

Το ζήτημα του πόνου

Μπορούν τα Ψάρια να Νιώσουν Πόνο;

Στο βιβλίο της «Αισθάνονται τα Ψάρια Πόνο;», η βιολόγος Victoria Braithwaite αναφέρει ότι «υπάρχουν τόσες αποδείξεις ότι τα ψάρια αισθάνονται πόνο και υποφέρουν όσες υπάρχουν και για τα πουλιά και τα θηλαστικά.»

Τα ψάρια διαθέτουν εξειδικευμένους αισθητήριους υποδοχείς που ονομάζονται αλγοϋποδοχείς, οι οποίοι ανιχνεύουν δυνητικά επιβλαβή ερεθίσματα, όπως ακραίες θερμοκρασίες, επιβλαβείς χημικές ουσίες και σωματικές κακώσεις. Σε μια ορόσημο μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the Royal Society B, οι ερευνητές εντόπισαν αυτούς τους υποδοχείς σε ιριδίζουσες πέστροφες και διαπίστωσαν ότι η έκθεση των ψαριών σε επώδυνα ερεθίσματα προκάλεσε μετρήσιμες αλλαγές στη φυσιολογία και τη συμπεριφορά τους. Τα προσβεβλημένα ψάρια παρουσίασαν αυξημένες κινήσεις βραγχίων, έτριβαν τα χείλη τους στις επιφάνειες των δεξαμενών και χρειάζονταν σημαντικά περισσότερο χρόνο για να επαναλάβουν τη σίτιση. Αυτές οι αντιδράσεις διαρκούσαν πέρα από ένα άμεσο αντανακλαστικό απόσυρσης, παρέχοντας αποδείξεις ότι οι επιπτώσεις του τραυματισμού εκτείνονται πέρα από μια απλή, στιγμιαία αντίδραση.

Περαιτέρω στοιχεία προέρχονται από μελέτες που διερευνούν τις επιδράσεις των παυσίπονων φαρμάκων. Όταν ιριδίζουσες πέστροφες εκτέθηκαν σε δυνητικά επώδυνες χημικές ουσίες, εμφάνισαν μη φυσιολογικές συμπεριφορές, συμπεριλαμβανομένου του τριψίματος του στόματός τους σε επιφάνειες και της ταλάντωσης από τη μία πλευρά στην άλλη. Η θεραπεία με μορφίνη μείωσε αυτές τις συμπεριφορές και μείωσε τους αυξημένους ρυθμούς αναπνοής τους. Άλλες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι η επώδυνη διέγερση μπορεί να διαταράξει τις φυσιολογικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της σίτισης και των αντιδράσεων σε άγνωστα αντικείμενα. Συνολικά, αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα ψάρια δεν ανιχνεύουν απλώς επιβλαβή ερεθίσματα: η προκύπτουσα κατάσταση μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά και τις προτεραιότητές τους και μπορεί να ανακουφιστεί με αναλγητικά φάρμακα.

Τα ψάρια μπορούν επίσης να μάθουν να αποφεύγουν καταστάσεις που σχετίζονται με επιβλαβείς εμπειρίες, και οι αντιδράσεις τους μπορεί να διαρκέσουν πέρα από το άμεσο γεγονός. Μια ολοκληρωμένη επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2019 εξέτασε στοιχεία από τη νευροβιολογία, τη φυσιολογία και τη συμπεριφορά των ψαριών, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα ψάρια είναι πολύ πιθανό να βιώνουν πόνο. Αν και οι ερευνητές συνεχίζουν να συζητούν την ακριβή φύση της συνειδητής εμπειρίας στα ψάρια, η απουσία ανθρώπινων εγκεφαλικών δομών δεν αποδεικνύει αδυναμία αίσθησης πόνου. Το αυξανόμενο σύνολο αποδεικτικών στοιχείων μας δίνει επιτακτικούς επιστημονικούς λόγους για να λάβουμε σοβαρά υπόψη την ταλαιπωρία των ψαριών και να αμφισβητήσουμε πρακτικές όπως το αγκίστρωμα, ο χειρισμός και η σφαγή που μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμό και δυσφορία. Τα ψάρια δεν χρειάζεται να κραυγάζουν ή να εκφράζουν τον πόνο όπως οι άνθρωποι για να αξίζει η ταλαιπωρία τους προσοχής.

Νόηση

Είναι τα Ψάρια Έξυπνα;

Τα ψάρια είναι πολύ πιο γνωστικά ικανά από ό,τι αντιλαμβάνονται πολλοί άνθρωποι. Διαφορετικά είδη επιδεικνύουν μάθηση, μνήμη, χωρική πλοήγηση, επίλυση προβλημάτων και εξελιγμένες αντιδράσεις στο περιβάλλον τους.

01

Μάθηση & Μνήμη

Διαφορετικά είδη επιδεικνύουν μάθηση, μνήμη, χωρική πλοήγηση, επίλυση προβλημάτων και εξελιγμένες αντιδράσεις στο περιβάλλον τους.

02

Κοινωνική Νοημοσύνη

Ορισμένα ψάρια αναγνωρίζουν άτομα, μαθαίνουν από την εμπειρία και προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με τις κοινωνικές σχέσεις.

03

Πολύπλοκες Αλληλεπιδράσεις

Τα ψάρια-καθαριστές πλοηγούνται σε πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις με άλλα είδη, ενώ ορισμένα ψάρια μαθαίνουν διαδρομές μέσα από απαιτητικά περιβάλλοντα.

04

Χρήση Εργαλείων

Η νοημοσύνη των ψαριών ποικίλλει τεράστια μεταξύ των ειδών και δεν χρειάζεται να μοιάζει με την ανθρώπινη νοημοσύνη για να έχει σημασία.

ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ

Πώς Αλιεύονται ή Εκτρέφονται τα Ψάρια

Δύο Βιομηχανίες, Ένας Εκμεταλλευόμενος Πληθυσμός

Η εμπορική παραγωγή ψαριών λαμβάνει δύο κύριες μορφές: την αλιεία σύλληψης, η οποία αφαιρεί άγρια ψάρια από ωκεανούς, θάλασσες, ποτάμια και λίμνες, και την υδατοκαλλιέργεια, η οποία εκτρέφει ψάρια σε ελεγχόμενα γλυκά ή θαλάσσια περιβάλλοντα. Αν και η ιχθυοκαλλιέργεια συχνά προωθείται ως λύση στην υπεραλίευση, πολλά εκτρεφόμενα είδη εξαρτώνται από τροφή που παρασκευάζεται από άγρια αλιευμένα ψάρια, ασκώντας περαιτέρω πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Εκτρεφόμενα Ψάρια

Υδατοκαλλιέργεια

Άγρια Αλιευόμενα Ψάρια

Αλιεία Σύλληψης

178
ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΟΝΟΙ

Το 2020, η παγκόσμια παραγωγή αλιείας και υδατοκαλλιέργειας έφτασε περίπου τους 178 εκατομμύρια τόνους.

90
ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΟΝΟΙ

90 εκατομμύρια τόνοι προήλθαν από την αλιεία σύλληψης, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 51 τοις εκατό του συνόλου.

88
ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΟΝΟΙ

88 εκατομμύρια τόνοι προήλθαν από την υδατοκαλλιέργεια, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 49 τοις εκατό.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
178 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΟΝΟΙ
Αλιεία σύλληψης 51%
Υδατοκαλλιέργεια 49%
Μέθοδοι

Τύποι Εμπορικής Αλιείας Σύλληψης

Η εμπορική αλιεία χρησιμοποιεί μια σειρά μεθόδων για την αλίευση άγριων ψαριών και άλλων θαλάσσιων ζώων σε βιομηχανική κλίμακα. Από τεράστια δίχτυα τράτας που σύρονται στον βυθό μέχρι παραγάδια που φέρουν χιλιάδες δολωμένα αγκίστρια, κάθε τεχνική φέρνει τους δικούς της κινδύνους για τη θαλάσσια ζωή. Η παρεμπίπτουσα αλιεία, η καταστροφή οικοτόπων και η σύλληψη μη-στόχων ειδών είναι μεταξύ των σοβαρών συνεπειών αυτών των αλιευτικών μεθόδων.

01

Μηχανότρατες

Οι τράτες σύρουν μεγάλα δίχτυα στη θάλασσα, μερικές φορές κατά μήκος του βυθού. Η αλιεία με τράτα βυθού μπορεί να βλάψει τους θαλάσσιους οικοτόπους, να διαταράξει τα οικοσυστήματα του βυθού και να συλλάβει ζώα που δεν προορίζονταν ποτέ να αλιευθούν. Τα ψάρια που πιάνονται σε δίχτυα τράτας μπορεί να συνθλιβούν, να τραυματιστούν ή να εξαντληθούν καθώς μεγάλες ποσότητες αλιευμάτων ανελκύονται στο σκάφος.

01 / 03

02

Παραγαδιάρικα

Η αλιεία με παραγάδι χρησιμοποιεί μια κύρια πετονιά που φέρει πολλά δολωμένα αγκίστρια, η οποία μπορεί να εκτείνεται για χιλιόμετρα. Χρησιμοποιείται για την αλίευση ειδών όπως ο τόνος, ο ξιφίας και άλλα εμπορικά πολύτιμα ψάρια. Καρχαρίες, θαλασσοπούλια, χελώνες και άλλα θαλάσσια ζώα μπορούν επίσης να πιαστούν στα αγκίστρια, προκαλώντας τραυματισμό ή θάνατο.

02 / 03

03

Γρι-Γρι

Τα γρι-γρι περικυκλώνουν κοπάδια ψαριών με ένα μεγάλο δίχτυ που κλείνει από κάτω σαν σακούλα με κορδόνι. Όταν τα αλιεύματα συνωστίζονται, τα ψάρια μπορεί να υποστούν συμπίεση, τραυματισμό και στέρηση οξυγόνου. Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος εξαρτάται από το στοχευόμενο είδος, τις αλιευτικές πρακτικές και τη χρήση συσκευών συγκέντρωσης ψαριών.

03 / 03

Πίεση στον ωκεανό

Τρεις Απειλές για τη Θαλάσσια Ζωή

Υπεραλίευση

Η υπεραλίευση συμβαίνει όταν τα ψάρια αλιεύονται ταχύτερα από ό,τι οι πληθυσμοί τους μπορούν φυσικά να αναπαραχθούν και να ανακάμψουν. Οδηγούμενη από την αυξανόμενη ζήτηση για θαλασσινά και τις ολοένα και πιο εντατικές αλιευτικές πρακτικές, εξαντλεί τους πληθυσμούς των ψαριών, απειλεί ευάλωτα είδη και διαταράσσει τα θαλάσσια τροφικά πλέγματα. Η μείωση των μεγάλων αρπακτικών, συμπεριλαμβανομένων των καρχαριών, του τόνου και του ξιφία, μπορεί να έχει εκτεταμένες συνέπειες για τα ωκεάνια οικοσυστήματα. Καθώς η αλιευτική πίεση εντείνεται, οι στόλοι μετακινούνται σε πιο απομακρυσμένα ύδατα, ασκώντας περαιτέρω πίεση στη θαλάσσια ζωή και στις κοινότητες που εξαρτώνται από υγιείς ωκεανούς.

Παράνομη Αλιεία

Η παράνομη, λαθραία και άναρχη (ΠΛΑ) αλιεία υπονομεύει τις προσπάθειες προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και βιώσιμης διαχείρισης των πληθυσμών των ψαριών. Περιλαμβάνει αλιεία σε απαγορευμένες περιοχές, αλίευση περισσότερων από τα επιτρεπόμενα, απόκρυψη αλιευμάτων και δραστηριοποίηση όπου απουσιάζουν αποτελεσματικοί κανονισμοί. Συχνά κρυμμένες από την αποτελεσματική παρακολούθηση, αυτές οι πρακτικές συμβάλλουν στην εξάντληση των πληθυσμών των ψαριών, απειλούν προστατευόμενα είδη και υπονομεύουν τα μέσα διαβίωσης των παράκτιων κοινοτήτων. Επιτρέποντας την αλιεία να συνεχιστεί πέρα από τα νόμιμα όρια και τα μέτρα διατήρησης, η ΠΛΑ αλιεία ασκεί πρόσθετη πίεση σε ήδη ευάλωτα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Παρεμπίπτοντα Αλιεύματα

Παρεμπίπτον αλίευμα είναι η ακούσια σύλληψη θαλάσσιων ζώων κατά την εμπορική αλιεία, συμπεριλαμβανομένων ειδών που οι αλιείς δεν θέλουν ή δεν επιτρέπεται να αλιεύσουν. Τα δίχτυα τράτας, τα παραγάδια και τα γρι-γρι μπορούν να παγιδεύσουν δελφίνια, φάλαινες, φώκιες, θαλασσοπούλια, καρχαρίες και μη στοχευόμενα ψάρια μαζί με το επιδιωκόμενο αλίευμα. Πολλά ζώα τραυματίζονται ή σκοτώνονται κατά τη διαδικασία, ενώ τα ανεπιθύμητα ψάρια συχνά απορρίπτονται πίσω στη θάλασσα, νεκρά ή ετοιμοθάνατα. Επειδή τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα συχνά υποδηλώνονται, η πλήρης κλίμακα τους παραμένει δύσκολο να μετρηθεί, αποκρύπτοντας ένα σημαντικό τίμημα για τη θαλάσσια άγρια ζωή και απειλώντας την επιβίωση ευάλωτων ειδών.

Η Κλίμακα της Κρίσης

Ο ωκεανός βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση από τις ανθρώπινες αλιευτικές δραστηριότητες. Η υπεραλίευση εξαντλεί τους θαλάσσιους πληθυσμούς, η παράνομη αλιεία υπονομεύει τις προσπάθειες διατήρησης και τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα αφαιρούν τη ζωή ζώων που δεν προορίζονταν ποτέ να αλιευθούν. Μαζί, αυτές οι απειλές θέτουν σε κίνδυνο τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, διαταράσσουν τα ωκεάνια οικοσυστήματα και θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον της θαλάσσιας ζωής.

Η υπεραλίευση, η παράνομη αλιεία και τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα είναι αλληλένδετες απειλές που ασκούν τεράστια πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Η υπεραλίευση συμβαίνει όταν τα ψάρια αλιεύονται ταχύτερα από ό,τι οι πληθυσμοί τους μπορούν φυσικά να ανακάμψουν, προκαλώντας μείωση των πληθυσμών, διαταράσσοντας τα θαλάσσια τροφικά πλέγματα και απειλώντας την ισορροπία της ωκεάνιας ζωής. Σύμφωνα με την Έκθεση του FAO για την Κατάσταση της Παγκόσμιας Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας 2024, το 37,7% των αξιολογημένων θαλάσσιων ιχθυαποθεμάτων αλιεύονταν σε βιολογικά μη βιώσιμα επίπεδα το 2021. Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν την κλίμακα του προβλήματος μεταξύ των αξιολογημένων αποθεμάτων, ενώ πολλοί άλλοι πληθυσμοί ψαριών παραμένουν ανεπαρκώς παρακολουθούμενοι.

Οι συνέπειες εκτείνονται σε ολόκληρα τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Τα μεγάλα αρπακτικά ψάρια, όπως οι καρχαρίες, ο τόνος και ο ξιφίας, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Η μείωση του πληθυσμού τους μπορεί να αλλάξει τις σχέσεις αρπακτικού-θηράματος και να διαταράξει ολόκληρες τροφικές αλυσίδες. Καθώς οι πληθυσμοί των ψαριών μειώνονται σε υπεραλιευμένα ύδατα, οι εμπορικοί στόλοι συχνά ταξιδεύουν μακρύτερα αναζητώντας αλιεύματα, ασκώντας πρόσθετη πίεση σε άλλες περιοχές και στις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτές. Αν και τα όρια αλιείας και τα μέτρα διατήρησης μπορούν να βοηθήσουν στην ανάκαμψη των πληθυσμών, η αποτελεσματική αποκατάσταση απαιτεί η αλιευτική πίεση να μειωθεί σε βιώσιμα επίπεδα.

Η παράνομη, λαθραία και άναρχη (ΠΛΑ) αλιεία εντείνει αυτές τις πιέσεις επιτρέποντας σε αλιευτικές δραστηριότητες να διαφεύγουν από τον αποτελεσματικό έλεγχο. Περιλαμβάνει αλιεία σε απαγορευμένες περιοχές, υπέρβαση των επιτρεπόμενων αλιευμάτων, απόκρυψη αλιευμάτων και λειτουργία χωρίς κατάλληλους διαχειριστικούς ελέγχους. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι έως και 26 εκατομμύρια τόνοι ψαριών αλιεύονται παράνομα ή δεν δηλώνονται κάθε χρόνο. Δεδομένου ότι οι αλιευτικές δραστηριότητες συχνά λαμβάνουν χώρα μακριά από την ακτή και πέρα από διεθνή σύνορα, η παρακολούθηση και η επιβολή του νόμου μπορεί να είναι δύσκολη, επιτρέποντας σε καταστροφικές πρακτικές να συνεχίζονται πέρα από την εμβέλεια αποτελεσματικών ελέγχων.

Οι συνέπειες της παράνομης αλιείας εκτείνονται πέρα από την άγρια ζωή. Υπονομεύει τις προσπάθειες διατήρησης, θέτει σε μειονεκτική θέση τους αλιείς που τηρούν τους κανόνες και απειλεί την επισιτιστική ασφάλεια και τα μέσα διαβίωσης των παράκτιων κοινοτήτων. Τα μη δηλωμένα αλιεύματα δυσχεραίνουν επίσης την ικανότητα των επιστημόνων και των αρχών να αξιολογούν με ακρίβεια τους πληθυσμούς ψαριών και να θεσπίζουν αποτελεσματικά διαχειριστικά μέτρα. Χωρίς αξιόπιστη παρακολούθηση, ιχνηλάσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και ουσιαστική επιβολή, τα αλιευτικά όρια από μόνα τους δεν μπορούν να προστατεύσουν επαρκώς τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Μια άλλη σημαντική συνέπεια της εμπορικής αλιείας είναι τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα, η ακούσια σύλληψη ζώων που οι αλιείς δεν σκοπεύουν να πιάσουν. Τα δίχτυα τράτας, τα παραγάδια και άλλος αλιευτικός εξοπλισμός μπορούν να παγιδεύσουν δελφίνια, φάλαινες, φώκιες, θαλασσοπούλια, καρχαρίες, χελώνες και μη στοχευόμενα ψάρια. Πολλά ζώα πεθαίνουν από τραυματισμούς, εξάντληση ή πνιγμό, ενώ τα ανεπιθύμητα ψάρια συχνά απορρίπτονται στη θάλασσα, νεκρά ή ετοιμοθάνατα. Μια μελέτη του 2020 που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports εκτίμησε ότι η θαλάσσια αλιεία απέρριπτε 9,1 εκατομμύρια τόνους αλιευμάτων ετησίως, που αντιστοιχεί περίπου στο 10,8% του συνολικού αλιεύματος, βάσει δεδομένων από το 2010 έως το 2014.

Ο αντίκτυπος στην προστατευόμενη άγρια ζωή είναι επίσης σημαντικός. Η έκθεση του 2026 «Κρυμμένα στα Δίχτυα: Η Πραγματική Κλίμακα των Παρεμπιπτόντων Αλιευμάτων», που δημοσιεύθηκε από το Wildlife and Countryside Link, υπογραμμίζει την έκταση του προβλήματος στα ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι εκτιμήσεις της περιλαμβάνουν περισσότερα από 10.000 θαλασσοπούλια, πάνω από 1.000 κητώδη, περίπου 500 φώκιες και περισσότερους από 120 τόνους προστατευόμενων καρχαριών, σαλαχιών και σελαχιών που αλιεύονται ετησίως. Η έκθεση εντοπίζει επίσης περισσότερους από 1.000 απειλούμενους σολομούς του Ατλαντικού. Αυτά τα στοιχεία αφορούν συγκεκριμένα τα ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου, και η περιορισμένη παρακολούθηση και η υποαναφορά υποδηλώνουν ότι ο πραγματικός αντίκτυπος μπορεί να είναι μεγαλύτερος.

Μαζί, αυτές οι απειλές αποκαλύπτουν τις ευρύτερες συνέπειες της βιομηχανικής αλιείας: μείωση των πληθυσμών ψαριών, διαταραχή των οικοσυστημάτων και θάνατοι αμέτρητων ακούσιων θυμάτων.

Πηγές: FAO: Η Κατάσταση της Παγκόσμιας Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας 2024 · FAO: Παράνομη, Λαθραία και Άναρχη Αλιεία · Επιστημονικές Αναφορές: Παγκόσμιες Απορρίψεις Αλιείας · Σύνδεσμος Άγριας Ζωής και Υπαίθρου: Κρυμμένα στα Αλιεύματα

Υδατοκαλλιέργεια

Το κρυφό κόστος της
ιχθυοκαλλιέργειας

Η υδατοκαλλιέργεια συχνά παρουσιάζεται ως λύση για τη μείωση των άγριων πληθυσμών ψαριών. Ωστόσο, πίσω από την ταχεία ανάπτυξή της κρύβεται μια ανησυχητική αντίφαση: η ιχθυοκαλλιέργεια εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από άγρια αλιευόμενα ψάρια, ενώ εκατομμύρια εκτρεφόμενα ψάρια αντιμετωπίζουν εντατικά συστήματα παραγωγής, αποτυχίες στην καλή διαβίωση και πρόωρο θάνατο.

Μια αναπτυσσόμενη βιομηχανία, με ποιο κόστος;

Από τα ψάρια που καταναλώνονται
0 %
Η υδατοκαλλιέργεια αντιπροσωπεύει περίπου το 47 τοις εκατό των ψαριών που καταναλώνονται.
Εκτρεφόμενα ψάρια που σφάζονται
+ 0 εκατομμύρια
Πάνω από 77 εκατομμύρια εκτρεφόμενα ψάρια σφάζονται ετησίως στο Ηνωμένο Βασίλειο.
3 : 1
Περίπου τρεις λίβρες άγριων ψαριών χρησιμοποιούνται ως τροφή για κάθε λίβρα εκτρεφόμενου σολομού, σύμφωνα με την αναφερόμενη πηγή.

Ιχθυοκαλλιέργεια Σολομού

Η Πραγματικότητα Πίσω από την Ιχθυοκαλλιέργεια Σολομού

Υπάρχει μια ποικιλία ειδών ψαριών που εκτρέφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο – κυπρίνος, λαβράκι, σολομός, πέστροφα και τόνος – τα οποία στεγάζονται σε διάφορα εκτεταμένα συστήματα λιμνών γλυκού νερού ή θαλάσσιων κλωβών, με πυκνότητες εκτροφής που κυμαίνονται από χαμηλές έως υψηλές.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σφάζουμε πάνω από 77 εκατομμύρια εκτρεφόμενα ψάρια ετησίως,14 καθιστώντας τα ψάρια τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό εκτρεφόμενων ζώων που σφάζονται για τροφή, μετά τα κοτόπουλα. Το πιο συχνά εκτρεφόμενο είδος είναι ο σολομός του Ατλαντικού, με περίπου ένα εκατομμύριο γεύματα σολομού να καταναλώνονται καθημερινά στη Βρετανία.15 Αλλά καθώς κάθε κιλό εκτρεφόμενου σολομού καταναλώνει περίπου τρία κιλά άγριων ψαριών ως τροφή, χάνονται πολλές περισσότερες ζωές.

Η Σκωτία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός σολομού Ατλαντικού στην ΕΕ και ο τρίτος μεγαλύτερος παγκοσμίως, με μια βιομηχανία αξίας άνω των 2 δισεκατομμυρίων λιρών (GBP).17 Από τις 250 σκωτσέζικες φάρμες, περίπου το 70 τοις εκατό είναι πιστοποιημένες από το πρόγραμμα RSPCA Assured18 – γεγονός που θα υποδήλωνε ότι εφαρμόζονται και παρακολουθούνται σωστά υψηλά πρότυπα καλής διαβίωσης. Ωστόσο, αυτό απλά δεν ισχύει.

Το 2026, το Γραφείο Επιτρόπου Πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου διέταξε τη δημοσιοποίηση εκθέσεων επιθεώρησης της Υπηρεσίας Υγείας Φυτών και Ζώων (APHA), αποκαλύπτοντας σοβαρές αποτυχίες στην καλή διαβίωση στην εκτροφή σολομού της Σκωτίας. Αυτές περιλάμβαναν ένα περιστατικό κατά το οποίο πάνω από ένα εκατομμύριο ψάρια πέθαναν μέσα σε 10 ώρες λόγω συσσώρευσης υδρόθειου, ένα άλλο κατά το οποίο περισσότερα από 100.000 ψάρια ασφυξίασαν αφού διακόπηκε η παροχή οξυγόνου τους, και ξεχωριστά περιστατικά σε μια φάρμα πιστοποιημένη από το RSPCA όπου το υδρόθειο σκότωσε 600.000 σολομούς, ακολουθούμενο μήνες αργότερα από πάνω από 1,5 εκατομμύριο ακόμη.

Ασθένειες και Αρρώστιες σε Ιχθυοκαλλιέργειες

Η εντατική ιχθυοκαλλιέργεια μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες που επιτρέπουν την ταχεία εξάπλωση ασθενειών και παρασίτων. Οι συνωστισμένες θαλάσσιες κλωβοί και λίμνες, η κακή ποιότητα νερού και το περιβαλλοντικό στρες μπορούν να αποδυναμώσουν τα ψάρια και να δυσχεράνουν τον έλεγχο των εξάρσεων. Τόσο ο υπερπληθυσμός όσο και οι ακατάλληλες πυκνότητες εκτροφής μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την καλή διαβίωση των ψαριών.

Οι θαλάσσιες ψείρες αποτελούν μείζον πρόβλημα στην εκτροφή σολομού, προκαλώντας βλάβες στο δέρμα, ανοιχτές πληγές και στρες. Τα ψάρια μπορούν επίσης να υποφέρουν από βακτηριακές λοιμώξεις, παράσιτα, τραυματισμούς πτερυγίων και άλλες ασθένειες. Ο συνωστισμός μπορεί να αυξήσει τη φυσική επαφή και τους τραυματισμούς, ενώ οι ανεπαρκείς συνθήκες καθιστούν τα ψάρια πιο ευάλωτα σε ασθένειες και δυσφορία.

Οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από τα εκτρεφόμενα ψάρια. Ασθένειες και παράσιτα μπορούν να μεταδοθούν σε άγριους πληθυσμούς, ενώ κόπρανα, άφαγη τροφή, αντιβιοτικά, φυτοφάρμακα και απολυμαντικά μπορούν να μολύνουν τα γύρω ύδατα. Αυτές οι συνθήκες απειλούν την καλή διαβίωση των ψαριών, βλάπτουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα και εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εντατικής υδατοκαλλιέργειας.

Ένας Θάνατος Χωρίς Διαφυγή

Πώς Σκοτώνονται τα Ψάρια;

Είτε αλιεύονται στη φύση είτε εκτρέφονται σε ιχθυοκαλλιέργειες, πολλά ψάρια θανατώνονται με μεθόδους που τα αφήνουν να αγωνίζονται για οξυγόνο. Η ασφυξία στον αέρα ή στον πάγο μπορεί να προκαλέσει έναν παρατεταμένο και οδυνηρό θάνατο. Παρά τα στοιχεία ότι τα ψάρια μπορούν να αισθανθούν πόνο και φόβο, η καλή διαβίωσή τους συχνά λαμβάνεται ελάχιστα υπόψη κατά τη σφαγή. Οι εμπορικές μέθοδοι σφαγής διαφέρουν ανά είδος, αλλά πολλές περιλαμβάνουν σημαντική ταλαιπωρία πριν από τον θάνατο.

01

Ασφυξία στον Αέρα ή στον Πάγο

Τα ψάρια αφαιρούνται από το νερό και αφήνονται χωρίς επαρκές οξυγόνο. Χρησιμοποιείται για είδη όπως ο κυπρίνος, η τσιπούρα, το λαβράκι, η πέστροφα και το καλκάνι.

02

Κρουστική Αναισθητοποίηση μετά από Ασφυξία

Ο κυπρίνος μπορεί πρώτα να μείνει εκτός νερού πριν χτυπηθεί με ένα ρόπαλο για να ζαλιστεί.

03

Αναισθητοποίηση με Διοξείδιο του Άνθρακα

Το διοξείδιο του άνθρακα χρησιμοποιείται για να ζαλίσει ορισμένα είδη, συμπεριλαμβανομένου του σολομού και της πέστροφας. Αυτή η μέθοδος έχει εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την καλή διαβίωση.

04

Ζωντανή Ψύξη

Τα ψάρια εκτίθενται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες ενώ είναι ακόμα ζωντανά. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται για πολλά είδη, συμπεριλαμβανομένων του κυπρίνου, του σολομού, της τσιπούρας, του λαβρακιού και της πέστροφας.

05

Κοπή Βραγχίων Χωρίς Προηγούμενη Αναισθητοποίηση

Τα βράγχια κόβονται χωρίς πρώτα να καταστεί το ψάρι αναίσθητο, επιτρέποντάς του να αιμορραγήσει μέχρι θανάτου. Αυτή η μέθοδος έχει αναφερθεί για το καλκάνι.

06

Εμβάπτιση σε Αλάτι και Εκσπλαχνισμός

Τα χέλια μπορεί να βυθιστούν σε αλάτι και να εκσπλαχνιστούν ενώ είναι πιθανό να είναι ακόμα ζωντανά.

Μπορούν τα Ψάρια να Θανατωθούν Ανθρώπινα;

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει προειδοποιήσει ότι πολλές υπάρχουσες εμπορικές μέθοδοι θανάτωσης εκθέτουν τα ψάρια σε σημαντική ταλαιπωρία για παρατεταμένες χρονικές περιόδους. Για πολλά είδη, δεν έχει βρει καμία εμπορικά αποδεκτή μέθοδο ικανή να εξασφαλίσει ανθρώπινη θανάτωση.

Στην εμπορική σφαγή του κυπρίνου, τα ψάρια μπορεί να αφαιρεθούν από το νερό για 20 λεπτά ή περισσότερο πριν χτυπηθούν στο κεφάλι με ένα μεταλλικό ή ξύλινο ρόπαλο, που μερικές φορές ονομάζεται «παπάς», για να ζαλιστούν.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, δεν μπορούν να αναπνεύσουν κανονικά. Η πρακτική αυτή δείχνει πώς οι συνήθεις εμπορικές διαδικασίες μπορούν να εκθέσουν τα ψάρια σε παρατεταμένη δυσφορία πριν από τη σφαγή. Ορισμένα συστήματα σφαγής στοχεύουν να καταστήσουν τα ψάρια αναίσθητα πριν από τη θανάτωση. Αυτά περιλαμβάνουν:

  • Κρουστική ζάλη: ένα στοχευμένο χτύπημα στο κεφάλι.

  • Ηλεκτρική ζάλη: ένα ηλεκτρικό ρεύμα που προορίζεται να προκαλέσει απώλεια συνείδησης.

  • Ακινητοποίηση με χτύπημα: εισαγωγή ενός αιχμηρού αντικειμένου στον εγκέφαλο για να προκαλέσει άμεση απώλεια συνείδησης και θάνατο.

  • Ακινητοποίηση με ηρεμιστικά: συνδυασμός ακινητοποίησης με χτύπημα και χρήσης ηρεμιστικών για ψάρια.

Η αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων εξαρτάται από το είδος, τον σχεδιασμό του εξοπλισμού και τη σωστή εφαρμογή. Διαδικασίες που είναι κακώς σχεδιασμένες ή εκτελούνται λανθασμένα μπορεί να αποτύχουν να αποτρέψουν την ταλαιπωρία.

Οι δύσκολες ερωτήσεις

Γιατί Είναι η Ιχθυοκαλλιέργεια
Κακή;

Να γιατί οι ιχθυοκαλλιέργειες μοιάζουν με τις βιομηχανικές κτηνοτροφικές μονάδες.

01

Τα Ψάρια Υποφέρουν στις Ιχθυοκαλλιέργειες

Μια ζωή γεμάτη πόνο και αγωνία

Τα ψάρια είναι ικανά να αισθανθούν πόνο και αγωνία, ωστόσο ο πόνος τους συχνά παραβλέπεται. Μυστικές έρευνες έχουν καταγράψει ψάρια εκτροφής να κλωτσιούνται, να πατιούνται και να πετιούνται, ενώ άλλα αφήνονται να ασφυκτιούν εκτός νερού. Τα άγρια ψάρια επίσης υφίστανται ακραίο σωματικό στρες όταν ανασύρονται από τον ωκεανό σε δίχτυα και αφήνονται να παλεύουν για οξυγόνο. Στις ιχθυοκαλλιέργειες, αυτές οι συνθήκες μπορεί να συνεχιστούν καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους, καταλήγοντας σε μεθόδους σφαγής που συχνά προκαλούν παρατεταμένη ταλαιπωρία.

02

Χιλιάδες Ψάρια Στοιβαγμένα σε Στενούς Χώρους

Ζωή χωρίς χώρο για κίνηση

Οι βιομηχανικές ιχθυοκαλλιέργειες περιορίζουν δεκάδες χιλιάδες ψάρια σε δεξαμενές και θαλάσσια κλουβιά, αφήνοντάς τους περιορισμένο χώρο για ελεύθερη κίνηση. Ο υπερπληθυσμός μπορεί να αυξήσει την επιθετικότητα, τους τραυματισμούς, τη μετάδοση ασθενειών και το στρες, ενώ επηρεάζει τη σίτιση και τη φυσιολογική συμπεριφορά. Αυτός ο περιορισμός έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη ζωή των άγριων ψαριών, όπως ο σολομός, που μπορεί να διανύσει εκατοντάδες μίλια κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεών του.

03

Οι Ιχθυοκαλλιέργειες Διαδίδουν Ασθένειες και Παράσιτα

Λοιμώξεις σε συνωστισμένα νερά

Οι συνωστισμένες συνθήκες και η κακή ποιότητα νερού μπορεί να καταστήσουν τα ψάρια εκτροφής ευάλωτα σε βακτηριακές λοιμώξεις και παράσιτα, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων ψειρών. Αυτές οι προσβολές μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο δέρμα, απώλεια λεπιών και θάνατο. Τα ξεσπάσματα ασθενειών μπορούν επίσης να απειλήσουν τους πληθυσμούς άγριων ψαριών όταν τα παθογόνα εξαπλωθούν πέρα από τις εκτροφές. Τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των λοιμώξεων εγείρουν περαιτέρω ανησυχίες σχετικά με την περιβαλλοντική μόλυνση και το αυξανόμενο πρόβλημα της αντιμικροβιακής αντοχής.

04

Η Ιχθυοκαλλιέργεια Βλάπτει τα Θαλάσσια Οικοσυστήματα

Ο αντίκτυπος πέρα από τα κλουβιά

Οι ιχθυοκαλλιέργειες ανοιχτού διχτυού επιτρέπουν σε απόβλητα, άφατη τροφή, παράσιτα και παθογόνα να περνούν απευθείας στα γύρω ύδατα. Τα ψάρια εκτροφής που δραπετεύουν μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες και να διασταυρωθούν με άγριους πληθυσμούς, επηρεάζοντας δυνητικά τη γενετική τους ποικιλομορφία και την επιβίωσή τους. Οι περιβαλλοντικές συνέπειες εκτείνονται πέρα από τα κλουβιά, ασκώντας πρόσθετη πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα που έχουν ήδη επηρεαστεί από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

05

Η Ιχθυοκαλλιέργεια Εκμεταλλεύεται Ανθρώπους και Κοινότητες

Το κρυφό ανθρώπινο κόστος

Οι επιπτώσεις της βιομηχανικής ιχθυοκαλλιέργειας εκτείνονται πέρα από τα ζώα και τα οικοσυστήματα. Αναφορές για παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων σε ιχθυοτροφεία εγείρουν ανησυχίες σχετικά με χαμηλούς μισθούς, υπερβολικές ώρες εργασίας και ανεπαρκή προστασία για ευάλωτους εργαζόμενους. Η βιομηχανία βασίζεται επίσης σε ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια που προέρχονται από άγρια αλιεύματα, συμπεριλαμβανομένων μικρών ειδών που αλιεύονται σε περιοχές με επισιτιστική ανασφάλεια. Αυτά τα ψάρια εκτρέπονται από τα τοπικά συστήματα τροφίμων για να ταΐσουν εκτρεφόμενους σολομούς που προορίζονται για πλουσιότερες αγορές, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την παγκόσμια διατροφική δικαιοσύνη.

06

Τα Εκτρεφόμενα Ψάρια Θανατώνονται με Σκληρούς Τρόπους

Ένα οδυνηρό τέλος στη ζωή τους

Η ταλαιπωρία των εκτρεφόμενων ψαριών δεν τελειώνει όταν αφαιρούνται από τις δεξαμενές ή τους θαλάσσιους κλωβούς τους. Πολλά θανατώνονται μέσω ασφυξίας στον αέρα ή στον πάγο, μέθοδοι που μπορεί να τα αφήσουν συνειδητά και σε κατάσταση στρες για παρατεταμένες περιόδους. Άλλες εμπορικές μέθοδοι μπορεί επίσης να αποτύχουν να καταστήσουν τα ψάρια αναίσθητα πριν από τη σφαγή. Αν και υπάρχουν διαθέσιμες τεχνικές αναισθητοποίησης, η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το είδος, τον εξοπλισμό και τη σωστή εφαρμογή. Χωρίς αποτελεσματικές διαδικασίες, τα ψάρια μπορεί να βιώσουν πόνο και φόβο κατά τις τελευταίες τους στιγμές.

Το Κρυφό Κόστος

Η Παγκόσμια Κλίμακα της Ιχθυοκαλλιέργειας

Πίσω από τα θαλασσινά στα πιάτα μας κρύβεται μια τεράστια παγκόσμια βιομηχανία.

Εκτρεφόμενα Ψάρια που Σκοτώνονται Ετησίως
~ 0 M

Υπολογίζεται ότι 124 δισεκατομμύρια εκτρεφόμενα ψάρια θανατώθηκαν για τροφή παγκοσμίως το 2019, με τον πραγματικό αριθμό να κυμαίνεται πιθανώς από 78 έως 171 δισεκατομμύρια. Αυτά τα συγκλονιστικά νούμερα αποκαλύπτουν την τεράστια κλίμακα της ιχθυοκαλλιέργειας και τον αντίκτυπό της στα υδρόβια ζώα.

Πηγή: Μελέτη για την καλή διαβίωση των ζώων

Υδρόβια Ζώα Εκτροφής
0 Εκατομμύρια Τόνοι

Η παγκόσμια υδατοκαλλιέργεια παρήγαγε 103 εκατομμύρια τόνους υδρόβιων ζώων το 2024.

Πηγή: FAO, SOFIA 2026

Από την Υδατοκαλλιέργεια
0 %

Η υδατοκαλλιέργεια αντιπροσώπευε το 53% της παγκόσμιας παραγωγής υδρόβιων ζώων το 2024.

Πηγή: FAO, SOFIA 2026

Το 2024, η παγκόσμια αλιεία σύλληψης εξήγαγε περίπου 92 εκατομμύρια τόνους υδρόβιων ζώων από τη φύση, ενώ η ιχθυοκαλλιέργεια συνέχισε να επεκτείνεται. Ωστόσο, αυτή η επέκταση έχει κόστος: το 37,7% των αξιολογημένων θαλάσσιων αποθεμάτων ψαριών ήταν υπεραλιευμένα το 2021, σύμφωνα με τον FAO. Η υδατοκαλλιέργεια δημιουργεί επίσης τις δικές της πιέσεις. Πολλά εκτρεφόμενα είδη βασίζονται σε τροφή που περιέχει ιχθυάλευρο και ιχθυέλαιο που προέρχονται από άγρια αλιευόμενα ψάρια, προσθέτοντας περαιτέρω ζήτηση για θαλάσσια ζωή.

Πίσω από τη Βιομηχανία

Ανακαλύψτε την Πραγματικότητα
Πίσω από τη Βιομηχανία Αλιείας.

Δες το Ντοκιμαντέρ

Η Βιομηχανία Αλιείας...

Αναφορές

Αναφορές & Περαιτέρω Ανάγνωση

Εξερευνήστε επιστημονικές έρευνες και εκθέσεις ειδικών για την εκτροφή γαλακτοπαραγωγών ζώων, την καλή διαβίωση των ζώων και τις φυτικές εναλλακτικές λύσεις για να κάνετε ενημερωμένες, συμπονετικές επιλογές.

Περαιτέρω Ανάγνωση

Βιομηχανία Κρέατος

Το κρυφό κόστος της παραγωγής κρέατος.

Βιομηχανία Αυγών

Οι πραγματικότητες των συστημάτων παραγωγής αυγών

Γαλακτοκομική Βιομηχανία

Οι κρυφές ζωές πίσω από το γάλα και το τυρί

Γιατί να Γίνετε Βίγκαν;

Εξερευνήστε τους ηθικούς, περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς λόγους για την επιλογή ενός vegan τρόπου ζωής.

Πώς να Γίνετε Βίγκαν;

Ένας πρακτικός, βήμα-προς-βήμα οδηγός για τη μετάβαση σε μια υγιεινή vegan διατροφή.

Πώς να παραμείνετε Vegan;

Πρακτικές στρατηγικές και συμβουλές για να κάνετε τη vegan ζωή ευχάριστη, ισορροπημένη και βιώσιμη μακροπρόθεσμα.