မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်၊ ဒူပလင်ကောင်တီရှိ လေထုသည် နွေရာသီညနေခင်းများတွင် အလေးချိန်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အမိုးနီးယားနှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဆာလဖိုက်တို့၏ ပျစ်ချွဲသော၊ စူးရှသော ရောစပ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသခံများက မျက်လုံးများကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး လျှာကို ဖုံးအုပ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် ဒေသကို သတ်မှတ်ပေးသော စက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု၏ မလွဲမသွေ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးဖြစ်သည်- စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဝက်မွေးမြူရေး၊ ပို၍တိကျစွာပြောရလျှင် တိရစ္ဆာန်သန်းပေါင်းများစွာ၏ မစင်များကို သိုလှောင်ရန်အသုံးပြုသည့် ကျယ်ပြန့်သော ပွင့်လင်းသောတွင်းများ (“lagoons” ဟု ယဉ်ကျေးစွာခေါ်ဆိုသည်)။
အဓိက မှတ်သားစရာများ
- 🌍 အမှိုက်များစွာ စုပုံလာခြင်း- အမေရိကန် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည် နှစ်စဉ် အမှိုက်တန်ချိန် ၁.၄ ဘီလီယံကျော် ထုတ်လုပ်ပြီး လူဦးရေထက် ၁၃၀ ဆခန့် ပိုများသည်။ ၎င်းအများစုကို အထူးသဖြင့် အလွန်အမင်း ရာသီဥတုဆိုးရွားမှုများတွင် ယိုစိမ့်ခြင်း၊ လျှံကျခြင်းနှင့် ကပ်ဘေးကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် မြေသားရေအိုင်များတွင် သိုလှောင်ထားသည်။
- ⚖️ နီးကပ်မှု၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး- စုစည်းထားသော တိရစ္ဆာန်အစာကျွေးခြင်းလုပ်ငန်းများ (CAFOs) နှင့် ၎င်းတို့၏ မစင်စွန့်ရေကန်များကို ဝင်ငွေနည်းပါးသော၊ လူဖြူမဟုတ်သော အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မမျှတစွာ တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မတရားမှု၏ ရှင်းလင်းသောပုံစံကို ဖန်တီးပေးပြီး အားနည်းသောလူဦးရေကို ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်များနှင့် ထိတွေ့စေပါသည်။
- 🔬 ဒီဇိုင်းအရ ခေတ်နောက်ကျနေသည် - ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် တီထွင်ခဲ့သော lagoon-and-sprayfield စနစ်သည် ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးမှုကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းစံနှုန်းအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် အညစ်အကြေးများကို မသန့်စင်ဘဲ မြေအောက်ရေ၊ မြစ်များနှင့် လေထုကို ညစ်ညမ်းစေသော ရောဂါပိုးများနှင့် အာဟာရဓာတ်များကို စုစည်းစေသည်။
- ⚠️ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ ပျက်ကွက်မှုများ- သန့်ရှင်းသောရေဥပဒေ အပါအဝင် ဖက်ဒရယ်နှင့် ပြည်နယ်ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကမဟုတ်သော ညစ်ညမ်းမှုအတွက် တာဝန်ခံစေရန် အများအားဖြင့် ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီး ညစ်ညမ်းမှုကို စစ်ဆေးခြင်းမရှိဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားစေသည့် လွတ်လမ်းများကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
- 🌱 လက်တွေ့ကျတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေ ရှိပါတယ်- အဆင့်မြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းမှ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်တဲ့ နည်းပညာတွေ၊ ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးပုံစံတွေနဲ့ အစားအသောက်ပြောင်းလဲမှုတွေက စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး တိရစ္ဆာန်စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုတွေကို လျှော့ချဖို့ သက်သေပြနိုင်ပြီး တိုးချဲ့နိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကို ပြသနေပါတယ်။
"ကျွန်ုပ်တို့၏အိမ်နောက်ဖေးရှိ အမှိုက်ကန်"
ခေတ်မီစက်ရုံမွေးမြူရေးမှ ထုတ်လုပ်သော တိရစ္ဆာန်အညစ်အကြေးများ၏ ကြီးမားသောအတိုင်းအတာကို နားလည်ရန်ခက်ခဲပါသည်။ အပြီးသတ်ဝက်တစ်ကောင်သည် လူသားတစ်ဦး၏ မစင်ပမာဏထက် ဆယ်ဆခန့် ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ယခုအခါ ၎င်းကို တစ်ခုတည်းသော စုစည်းထားသော တိရစ္ဆာန်အစာကျွေးခြင်းလုပ်ငန်း (CAFO) တွင် ပိတ်မိနေသော တိရစ္ဆာန်ထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် မြှောက်ပါ။ အမေရိကန်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအေဂျင်စီ (EPA) ၏ အဆိုအရ နွား ၂၅၀၀ ရှိသော နို့ထွက်ပစ္စည်းစက်ရုံတစ်ခုသည် လူဦးရေ ၄၁၁၀၀၀ ရှိသော မြို့တစ်မြို့၏ အညစ်အကြေးနှင့်ညီမျှသော အညစ်အကြေးများကို ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ဥပဒေအရ မြူနီစပယ်မိလ္လာစနစ်များတွင် သန့်စင်ရန် လိုအပ်သော လူ့အညစ်အကြေးများနှင့်မတူဘဲ၊ ဤစိုက်ပျိုးရေးစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ကြီးမားသော၊ အကာအရံမပါသော သို့မဟုတ် ရွှံ့စေးဖြင့် စီခြယ်ထားသော မြေတွင်းများထဲသို့ စွန့်ပစ်လေ့ရှိသည်။.
ဤရေအိုင်များသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် မယုံနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားပြီး အချို့မှာ ဧကပေါင်းများစွာ ကျယ်ဝန်းပြီး မစင်ဂါလံ သန်းပေါင်းများစွာ ဆံ့သည်။ အထဲတွင် မစင်၊ ဆီး၊ ပဋိဇီဝဆေးအကြွင်းအကျန်များနှင့် E. coli၊ Salmonellaနှင့် Cryptosporidiumကဲ့သို့သော သီးခြားဘက်တီးရီးယားများ၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ ခရမ်းရောင်ဆာလ်ဖာဘက်တီးရီးယားအောက်ဆီဂျင်ငတ်မွတ်ပြီး ဆာလ်ဖာများသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးထွားနေသော
ရေအိုင်များ လျှံကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ဤအရည်အညစ်အကြေးများကို "ဖြန်းမြေပြင်" ဟုခေါ်သော အနီးနားရှိ လယ်ကွင်းများပေါ်သို့ အခါအားလျော်စွာ ပက်ဖျန်းလေ့ရှိသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းက ၎င်းကို မြေဩဇာကျွေးခြင်းပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် တင်ပြသည်။ သို့သော် အညစ်အကြေးပမာဏ များပြားလွန်းခြင်းသည် မြေဆီလွှာနှင့် သီးနှံများ၏ အာဟာရဓာတ်များ၊ အထူးသဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်တို့ကို စုပ်ယူနိုင်စွမ်းထက် ကျော်လွန်လေ့ရှိသည်။ ပိုလျှံသော အညစ်အကြေးများသည် မြောင်းများ၊ ချောင်းများနှင့် မြစ်များထဲသို့ စီးဝင်သွားသည် သို့မဟုတ် မြေဆီလွှာမှတစ်ဆင့် စိမ့်ဝင်သွားပြီး ဒေသခံလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများ သောက်သုံးရန် အားကိုးသည့် မြေအောက်ရေထဲသို့ တိုက်ရိုက်လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖန်တီးပေးသည်။.
အဆိပ်သင့်ဟင်းချို၏သိပ္ပံပညာ
မြေဩဇာရေကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာခြိမ်းခြောက်မှုသည် ၎င်း၏ အစွမ်းထက်သော ဇီဝဓာတုဗေဒဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများသည် လေမဲ့ပြိုကွဲသွားသည်နှင့်အမျှ ပျံ့လွင့်လွယ်သောဒြပ်ပေါင်းများစွာကို လေထုထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးများမှာ-
- အမိုးနီးယား (NH3): လေစီးကြောင်းများဖြင့် ဝေးဝေးသို့ သယ်ဆောင်သွားနိုင်ပြီး အက်စစ်မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အာဟာရဓာတ်ညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်စေသော အဆုတ်ကို ယားယံစေသော အရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
- ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဆာလဖိုက် (H2S): ၎င်း၏ပြင်းထန်သော "ဥပုပ်" အနံ့ကြောင့် လူသိများသော အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုး။ ပါဝင်မှုနည်းသောအခါ ပျို့အန်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ယားယံခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ပါဝင်မှုများသောအခါ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
- မီသိန်း (CH4): နှစ် ၁၀၀ အတွင်း ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထက် ၂၈ ဆ ပိုမိုပူနွေးလာနိုင်သည့် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဤရေအိုင်များသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအတွက် သိသာထင်ရှားသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများဖြစ်စေသည်။
ဤရေအိုင်များတွင် သိုလှောင်ထားသော အရည်အညစ်အကြေးများသည် ရိုးရိုးဓာတ်မြေဩဇာမဟုတ်ပါ၊ ၎င်းသည် ညစ်ညမ်းပစ္စည်းရာပေါင်းများစွာပါဝင်သည့် သိပ်သည်းပြီး ရောဂါဖြစ်စေသော ဟင်းချိုတစ်ခုဖြစ်သည်။.
မျက်နှာပြင်အောက်တွင် အန္တရာယ်မှာ အာဟာရဓာတ်များ လွန်ကဲနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အဓိကတရားခံနှစ်ဦးမှာ နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်တို့ဖြစ်သည်။ ဤဒြပ်စင်များသည် ရေနေဂေဟစနစ်များထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် eutrophication ဟုခေါ်သော လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ထူထဲသော အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် အပြာရောင်-အစိမ်းရောင် ပွင့်ချပ်များအဖြစ် မကြာခဏ မြင်တွေ့ရသော ရေညှိများ၏ ဤပေါက်ကွဲထွက်လာမှုသည် ရေနေအပင်များထံ နေရောင်ခြည်မရောက်စေရန် တားဆီးပေးသည်။ ရေညှိများ သေဆုံးပြီး ပြိုကွဲသွားသောအခါ၊ လုပ်ငန်းစဉ်သည် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ကို စားသုံးပြီး ငါးများနှင့် အခြားရေနေသတ္တဝါများ ရှင်သန်နိုင်ခြင်း မရှိသည့် အောက်ဆီဂျင်နည်းသော "သေဇုန်များ" ကို ဖန်တီးပေးသည်။ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ရှိ သေဇုန်သည် နွေရာသီတိုင်း စတုရန်းမိုင်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကျယ်ပြန့်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မစ္စစ္စပီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ခြံများမှ အာဟာရဓာတ်ညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။.
| ပြောင်းနှင့် ပဲပိစပ်စိုက်ပျိုးရေး | စုစုပေါင်း ဝန်အား၏ ၄၁% | |
|---|---|---|
| မြက်ခင်းပြင်နှင့် လယ်ကွင်း | စုစုပေါင်း ဝန်အား၏ ၁၅% | |
| ဝက်နှင့် ကျွဲနွားချေး | စုစုပေါင်း ဝန်အား၏ ၁၃% | |
| လေထုအလွှာ စုပုံခြင်း | စုစုပေါင်း ဝန်အား၏ ၁၂% | |
| အခြား/မြို့ပြ | စုစုပေါင်း ဝန်အား၏ ၁၉% |
ခြံမှ ရေပိုက်ခေါင်းအထိ- ညစ်ညမ်းမှုလမ်းကြောင်း
စက်မှုလယ်ယာစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ညစ်ညမ်းသော သောက်သုံးရေကြား ဆက်စပ်မှုကို ကောင်းစွာ မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် International Journal of Environmental Research and Public Health အရ CAFO များ များပြားသော ရပ်ရွာများရှိ ပုဂ္ဂလိကရေတွင်းများသည် နိုက်ထရိတ်နှင့် အခြားညစ်ညမ်းပစ္စည်းများဖြင့် မကြာခဏ ညစ်ညမ်းနေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ နိုက်ထရိတ်သည် ကလေးငယ်များအတွက် အထူးအန္တရာယ်များပါသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် methemoglobinemia သို့မဟုတ် "blue baby syndrome" ကို ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သွေး၏ အောက်ဆီဂျင်သယ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေသည့် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤညစ်ညမ်းမှုသည် အန္တရာယ်တစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ မိသားစုထောင်ပေါင်းများစွာအတွက် လက်တွေ့ဘဝတွင် ဖြစ်ပျက်နေသော လက်တွေ့ဘဝတစ်ခုဖြစ်သည်။ နို့ထွက်ပစ္စည်း အများအပြား စုဝေးနေထိုင်သည့် Wisconsin ပြည်နယ်၊ Kewaunee ကောင်တီတွင် USDA နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စမ်းသပ်ထားသော ရေတွင်း ၆၀% ကျော်တွင် မစင်နှင့် ဆက်စပ်နေသော နိုက်ထရိတ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားများ အန္တရာယ်ရှိသော အဆင့်များ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒေသခံများသည် သောက်သုံးရန်၊ ချက်ပြုတ်ရန်နှင့် ရေချိုးရန်အတွက်ပင် ရေသန့်ဘူးများကို အားကိုးရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခံခဲ့ရပြီး ၎င်းသည် ကုန်ကျစရိတ်များပြီး စိတ်ဖိစီးမှုများသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။.
ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်တဲ့ အစွန်းရောက်ရာသီဥတုကြောင့် ဒီပြဿနာကို ပိုဆိုးလာစေပါတယ်။ ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းတွေနဲ့ ရေကြီးရေလျှံမှုတွေက ကပ်ဘေးကြီးတစ်ခု ဖြစ်စေပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ဟာရီကိန်း ဖလောရန့်စ် တိုက်ခတ်ခဲ့စဉ်က မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားက ဝက်ချေးရေကန် ၃၀ ကျော် ရေလျှံခဲ့ပြီး ကိပ်ဖီးယားမြစ်ဝှမ်းနဲ့ အနီးတစ်ဝိုက်က ရပ်ရွာတွေထဲကို မိလ္လာရေဂါလံ သန်းပေါင်းများစွာ စွန့်ထုတ်ခဲ့ပြီး အိမ်တွေနဲ့ လယ်ကွင်းတွေကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ ရွှံ့နွံတွေနဲ့ ရေလွှမ်းမိုးခဲ့ပါတယ်။.
မညီမျှမှု၏ ပထဝီဝင်
ဤညစ်ညမ်းမှု၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို တူညီစွာ မျှဝေခြင်း မရှိပါ။ တိုးပွားလာသော သုတေသနအစုအဝေးတစ်ခုက CAFO နေရာချထားမှု၏ ထင်ရှားသော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မတရားမှုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားတက္ကသိုလ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ထင်ရှားသော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ဝက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း အများဆုံးရှိသော ရပ်ရွာများတွင် ဝက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း မရှိသော ရပ်ရွာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဖြူရောင်မဟုတ်သော နေထိုင်သူအချိုးအစား သိသိသာသာ မြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏဆိုသလို ဩဇာကြီးမားသော စိုက်ပျိုးရေးလော်ဘီကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ရန် နိုင်ငံရေးအာဏာ နည်းပါးသော ကျေးလက်ဒေသများ၊ ဝင်ငွေနည်းသော ဒေသများဖြစ်သည်။.
| အင်္ဂါရပ် | ဒူပလင်ကောင်တီ၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား | ဝိတ်ကောင်တီ၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား (ရာလေး) |
|---|---|---|
| ဝက်စာရင်း (ခန့်မှန်းခြေ) | 2,200,000 | < 1,000 |
| CAFO သိပ်သည်းဆ | အမေရိကန်မှာ အမြင့်ဆုံး | အလွန်နိမ့်သည် |
| လူဦးရေ (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) | 48,715 | 1,129,410 |
| လူဖြူမဟုတ်သော လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း | ~48% | ~41% |
| အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေပျမ်းမျှ | ~$42,000 | ~$88,000 |
| ကလေးဘဝ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါနှုန်းထားများ | သိသိသာသာ မြင့်တက်လာ | ပြည်နယ်ပျမ်းမျှ |
ရင်းမြစ်များ- USDA စိုက်ပျိုးရေးသန်းခေါင်စာရင်း၊ အမေရိကန်သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရို၊ NC ကျန်းမာရေးနှင့်လူသားဝန်ဆောင်မှုဌာန
ဤပုံစံကြောင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပညာရှင်များသည် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်မားလာခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပြဿနာများနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုနှင့်ဆက်စပ်သောရောဂါများ အပါအဝင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုပုံစံတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြရန် ဦးတည်စေခဲ့သည်။.
"ဒီအဆောက်အအုံတွေ တည်ရှိတဲ့နေရာကို မြင်တဲ့အခါ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနဲ့ လူတန်းစားခွဲခြားမှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ ထိတွေ့မှုတွေရဲ့ သဘောသဘာဝကို ငြင်းလို့မရပါဘူး။ ဒါဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မတရားမှုရဲ့ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ထဲက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဏာအနည်းဆုံးလူတွေက ညစ်ညမ်းမှုအများဆုံး ရရှိနေပါတယ်။" — Sacoby Wilson၊ ပါမောက္ခ၊ မေရီလန်းတက္ကသိုလ် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကျောင်း
ဤရပ်ရွာများသည် မကြာခဏ ပိတ်မိနေလေ့ရှိသည်။ ရေအိုင်များနှင့် နီးကပ်မှုကြောင့် ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုတန်ဖိုးများ ကျဆင်းလာကာ ရောင်းချရန်နှင့် ပြောင်းရွှေ့ရန် ခက်ခဲစေသည်။ ၎င်းတို့သည် အဆက်မပြတ် အနံ့ဆိုးများ၊ ညစ်ညမ်းနေသော ရေတွင်းများနှင့် ၎င်းတို့ရှူရှိုက်သောလေနှင့် ၎င်းတို့သောက်သုံးသောရေသည် ၎င်းတို့ကို ဖျားနာစေနိုင်သည်ဟူသော အသိဖြင့် နေထိုင်ရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည်။.
ဂဏန်းများအလိုက်
တိရစ္ဆာန်မစင်အကျပ်အတည်း၏ ပမာဏကို ခန့်မှန်းရန် စာရင်းအင်းအနည်းငယ်က အထောက်အကူပြုသည်-
- ၁.၄ ဘီလီယံတန်ချိန်- အမေရိကန် တိရစ္ဆာန်စိုက်ပျိုးရေးမှ ခန့်မှန်းခြေ နှစ်စဉ် မစင်ထုတ်လုပ်မှု။ (EPA)
- မိုင် ၁၅၀၀၀: နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ CAFO များမှ အာဟာရဓာတ်ညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသော မြစ်များနှင့် ချောင်းများ၏ အရှည်။ (EPA)
- 49%: မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားရှိ ကျောင်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျောင်းမှ တစ်မိုင်အတွင်း တည်ရှိသော ဝက် CAFO ရာခိုင်နှုန်း။ (ပတ်ဝန်းကျင်ကျန်းမာရေးရှုထောင့်များ)
- ၁၀-၁၀၀x: ပြုပြင်ထားသော လူ့မိလ္လာရေနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကုန်ကြမ်းမွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်ချေးတွင် ရောဂါဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားပါဝင်မှု။ (စိုးရိမ်ပူပန်သော သိပ္ပံပညာရှင်များသမဂ္ဂ)
- ဒေါ်လာ ၄.၇ ဘီလီယံ: အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အာဟာရဓာတ်ညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ခန့်မှန်းခြေ နှစ်စဉ်ကုန်ကျစရိတ်၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ငါးလုပ်ငန်း ထိခိုက်ခြင်းနှင့် အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးများ ကျဆင်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ (အမျိုးသား သမုဒ္ဒရာနှင့် လေထု စီမံခန့်ခွဲရေး)
- 90%: အမေရိကန် ဝက်နှင့် အသားစား ကြက်သားလုပ်ငန်းများ၏ ခန့်မှန်းခြေရာခိုင်နှုန်းသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းစဉ်များကို ညွှန်ကြားပေးသည့် ဒေါင်လိုက်ပေါင်းစည်းထားသော ကော်ပိုရေးရှင်းများမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ (ProPublica)
စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ ပဟေဠိ- ဘာကြောင့် ဒါကို မပြင်ရသေးတာလဲ။
ဒီပြဿနာ ဆက်ရှိနေရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းကတော့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ပျက်ကွက်လို့ပါ။ အမေရိကန်မှာ ရေညစ်ညမ်းမှုကို ထိန်းချုပ်တဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ဥပဒေဖြစ်တဲ့ ၁၉၇၂ ခုနှစ် သန့်ရှင်းတဲ့ရေ အက်ဥပဒေက "အချက်အချာရင်းမြစ်များ" (စက်ရုံက ပိုက်လိုမျိုး) နဲ့ "အချက်အချာမဟုတ်တဲ့ ရင်းမြစ်များ" ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပါတယ်။ CAFO တွေကို အချက်အချာရင်းမြစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပေမယ့်၊ အညစ်အကြေးတွေ စွန့်ပစ်တဲ့ ရေဖြန်းကွင်းတွေကနေ စီးဆင်းလာတဲ့ ရေတွေကို စိုက်ပျိုးရေး မိုးရေစီးဆင်းမှုအဖြစ် မကြာခဏ သဘောထားလေ့ရှိပြီး၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ကြီးကြပ်မှု အားနည်းတဲ့ အချက်အချာမဟုတ်တဲ့ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒီလွတ်လမ်းက ညစ်ညမ်းမှု အမြောက်အမြားကို ရေလမ်းကြောင်းတွေထဲကို ပြစ်ဒဏ်မရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုပါတယ်။.
ပြည်နယ်အဆင့်အေဂျင်စီများသည် မကြာခဏဆိုသလို ရန်ပုံငွေမလုံလောက်ခြင်း၊ ဝန်ထမ်းမလုံလောက်ခြင်းနှင့် အစွမ်းထက်သော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံရေးဖိအားများကို ခံရလွယ်ခြင်းတို့ ရှိပါသည်။ ပြည်နယ်များစွာတွင် "လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခွင့်" ဥပဒေများကို အနံ့နှင့် ညစ်ညမ်းမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အိမ်နီးချင်းများမှ တရားစွဲဆိုမှုများမှ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို ကာကွယ်ရန် လက်နက်သဖွယ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး အထိခိုက်ဆုံး အသိုင်းအဝိုင်းများကို ထိရောက်စွာ တိတ်ဆိတ်စေခဲ့သည်။.
ထို့အပြင်၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၏ စီးပွားရေးဖွဲ့စည်းပုံသည် အကြီးဆုံးကော်ပိုရေးရှင်းများအား တိုက်ရိုက်တာဝန်ယူမှုမှ ကင်းလွတ်စေသည်။ Smithfield/WH Group သို့မဟုတ် Tyson Foods ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများသည် တိရစ္ဆာန်များကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး ထုတ်လုပ်မှု၏ ရှုထောင့်တိုင်းကို ထိန်းချုပ်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များ၏ အကြွေးနှင့် တာဝန်ယူမှုကို မကြာခဏ ထမ်းဆောင်ရန် ဖိအားပေးခံရသည့် တစ်ဦးချင်းလယ်သမားများနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြသည်။ ဤကန်ထရိုက်စိုက်ပျိုးသူများသည် ပိုမိုသန့်ရှင်းပြီး ပိုမိုစျေးကြီးသော နည်းပညာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အရင်းအနှီး သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အနည်းငယ်သာရှိသည်။.
ကျွန်ုပ်တို့၏ ထွက်ပေါက်ကို ဆန်းသစ်တီထွင်ခြင်း- ရေကန်အလွန်
ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော လက်တွေ့အခြေအနေရှိနေသော်လည်း၊ လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းနည်းများသည် လက်လှမ်းမီနိုင်ပါပြီ။ အဓိကစိန်ခေါ်မှုမှာ နည်းပညာချို့တဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ ဆန္ဒမရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးဦးရေအိုင်စနစ်မှ ခွဲထွက်ရန် လုံးဝဖြစ်နိုင်သည်။.
အလားအလာရှိသော အခြားရွေးချယ်စရာများ
- အောက်ဆီဂျင်မဲ့ ချေဖျက်စက်များ- ဤအလုံပိတ်စနစ်များသည် မစင်ပြိုကွဲခြင်းမှ မီသိန်းကို ဖမ်းယူပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် မီးရှို့ကာ အစွမ်းထက်သော ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ကို ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်အရင်းအမြစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ ကျန်ရှိနေသော "ချေဖျက်ပစ္စည်း" သည် ပိုမိုတည်ငြိမ်ပြီး အနံ့နည်းသော မြေဩဇာတစ်ခုဖြစ်သည်။
- အာဟာရခွဲထုတ်ခြင်း/ပြန်လည်ရယူခြင်း- အဆင့်မြင့်စနစ်များသည် အရည်အညစ်အကြေးများမှ နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်တို့ကို ထုတ်ယူနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ကို အခြားနေရာများတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရောင်းချနိုင်သော ပြင်းအားမြင့် အလုံးလေးများပါသော မြေသြဇာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် CAFO အနီးတွင် အာဟာရဓာတ်များ အလွန်အကျွံထည့်သွင်းခြင်း သံသရာကို ရပ်တန့်စေပါသည်။
- ရေဆိုးသန့်စင်စနစ်များ- မြူနီစပယ်မိလ္လာစက်ရုံများနှင့်ဆင်တူသော နိုက်ထရိုက်ဖီကေးရှင်း-ဒီနိုက်ထရိုက်ဖီကေးရှင်းနှင့် အမြှေးပါးစစ်ထုတ်စနစ်များသည် မြစ်များထဲသို့ ဘေးကင်းစွာစွန့်ထုတ်နိုင်သည့်အဆင့်အထိ ရေဆိုးများကို သန့်စင်ပေးနိုင်သည်။
| နည်းပညာ | ကြိုတင်ကုန်ကျစရိတ် | ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူး | ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအန္တရာယ် |
|---|---|---|---|
| ရေကန်နှင့် စပရေးဖီးလ် | အလွန်နိမ့်သည် | အလွန်နည်း (ညစ်ညမ်းမှု မြင့်မားသည်) | အလွန်မြင့်မားသည် |
| ရေစိမ့်မဝင်သော အဖုံးပါသည့် ရေကန် | နိမ့်ကျသော | နိမ့် (အနံ့/အမိုးနီးယားကို လျှော့ချပေးသည်) | မြင့်မားသော |
| အောက်ဆီဂျင်မဲ့ ချေဖျက်စက် | အလယ်အလတ် | အလတ်စား (စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ခြင်း) | အလယ်အလတ် |
| အာဟာရပြန်လည်ရရှိမှုဖြင့် အဆင့်မြင့်ကုသမှု | မြင့်မားသော | အလွန်မြင့်မားသည် (သန့်ရှင်းသောရေထွက်ရှိမှု) | အလွန်နိမ့်သည် |
နည်းပညာဆိုင်ရာ ပြုပြင်မှုများအပြင်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အစားအစာစနစ်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။ အပင်အခြေခံ စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့ခြင်းနှင့် စက်မှုတိရစ္ဆာန်ထုတ်လုပ်မှုမှ ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် လယ်သမားများကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းသည် ပြဿနာကို ၎င်း၏ရင်းမြစ်မှ ဖြေရှင်းနိုင်ပါသည်။ တိရစ္ဆာန်များကို သိပ်သည်းဆနည်းပါးသော မတူညီသော မြက်ခင်းပြင်အခြေပြုစနစ်များထဲသို့ ပေါင်းစပ်ပေးသည့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး မော်ဒယ်များသည် အညစ်အကြေးရေကန်များ မလိုအပ်တော့ပါ။.
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
ဒါက မြေဆီလွှာကို ပြန်ပေးနေတဲ့ သဘာဝဓာတ်မြေဩဇာပဲ မဟုတ်ဘူးလား။
တိရစ္ဆာန်ချေးသည် အကျိုးရှိသော မြေဩဇာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး မော်ဒယ်သည် ကြီးမားသော ပိုလျှံမှုကို ဖန်တီးပေးသည်။ ပက်ဖျန်းမြေများတွင် အသုံးပြုသော အညစ်အကြေးပမာဏသည် မြေဆီလွှာ၏ သဘာဝစွမ်းရည်ကို ကျော်လွန်သွားပြီး အလားအလာရှိသော အာဟာရဓာတ်ကို ညစ်ညမ်းစေသော အရာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေသည်။ အညစ်အကြေးသည်လည်း ကုန်ကြမ်းဖြစ်ပြီး မပြုပြင်ရသေးဘဲ၊ မြေဆွေးပြုလုပ်ထားသော ချေးတွင် မတွေ့ရသော ရောဂါပိုးများနှင့် ဆေးဝါးအကြွင်းအကျန်များ မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသည်။.
ဤအဆောက်အအုံများအတွက် စည်းမျဉ်းများ ရှိပါသလား။
သန့်ရှင်းသောရေအက်ဥပဒေသည် နည်းပညာအရ CAFO ကြီးများကို ခွင့်ပြုချက်လိုအပ်သော အဓိကရင်းမြစ်များအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ သို့သော်၊ စိုက်ပျိုးရေးရေစီးဆင်းမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အားနည်းချက်များနှင့် ပြည်နယ်အဆင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်အားနည်းခြင်းကြောင့် ညစ်ညမ်းမှုသည် မကြာခဏ လျော့ပါးမသွားဘဲ ဆက်လက်တည်ရှိနေလေ့ရှိသည်။ အဆောက်အအုံများစွာသည် လိုအပ်သောခွင့်ပြုချက်များမပါဘဲ လည်ပတ်ကြသည် သို့မဟုတ် အကျိုးဆက်အနည်းငယ်သာရှိသော ခွင့်ပြုချက်များကို ချိုးဖောက်ကြသည်။.
လယ်သမားတွေက ဘာကြောင့် ပိုကောင်းတဲ့ နည်းပညာကို မပြောင်းလဲနိုင်တာလဲ။
CAFO အော်ပရေတာအများစုသည် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများအတွက် စာချုပ်စိုက်ပျိုးသူများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏ အကြွေးများစွာတင်နေပြီး အမြတ်အစွန်းနည်းပါးစွာဖြင့် လည်ပတ်နေကြပြီး အဆင့်မြင့်စွန့်ပစ်ပစ္စည်းသန့်စင်စနစ်များတွင် သန်းပေါင်းများစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အရင်းအနှီးမရှိကြပါ။ အရင်းအနှီးရှိသော ကော်ပိုရိတ်ပေါင်းစည်းသူများသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှု၏ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် တာဝန်ယူမှုကို စာချုပ်စိုက်ပျိုးသူများနှင့် အများပြည်သူထံ အောင်မြင်စွာ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြသည်။.
အော်ဂဲနစ်စိုက်ပျိုးရေးမှာ ဒီပြဿနာရှိလား။
အသားနှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုအတွက် အသိအမှတ်ပြု အော်ဂဲနစ်စံနှုန်းများတွင် တိရစ္ဆာန်များသည် ပြင်ပသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရှိရန်နှင့် CAFO များ၏ အလွန်အကျွံကန့်သတ်ထားသည့် အလေ့အကျင့်များစွာကို တားမြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ အသေးစားအော်ဂဲနစ်ခြံများသည် မစင်များကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်နေသော်လည်း၊ ၎င်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် မြေဩဇာပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အလှည့်ကျမွေးမြူရေးခြံများမှတစ်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲလေ့ရှိပြီး အန္တရာယ်ရှိသော ရေအိုင်ကြီးများ ဖန်တီးခြင်းကို ရှောင်ရှားသည်။.
"ဇီဝဓာတ်ငွေ့" နှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက်များကော။
"ဇီဝဓာတ်ငွေ့" သို့မဟုတ် "ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲသဘာဝဓာတ်ငွေ့" အတွက် မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ကို ဖမ်းယူခြင်းသည် လေထုထဲသို့ ရိုးရှင်းစွာ ထုတ်လွှတ်ခြင်းထက် တိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝေဖန်သူများက ဤလုပ်ဆောင်မှုသည် CAFO မော်ဒယ်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး ပိုမိုရေရှည်တည်တံ့သောစနစ်သို့ ရွေ့လျားရန် လှုံ့ဆော်ပေးမည့်အစား ကြီးမားသော အမှိုက်ထွက်လုပ်ငန်းများ ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းကို တရားမျှတစေသည့် ဝင်ငွေစီးကြောင်းအသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်ဟု ထောက်ပြကြသည်။ ၎င်းသည် ရေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တရားမျှတမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို အများအားဖြင့် မဖြေရှင်းဘဲ ထားခဲ့ပြီး ပြဿနာတစ်ခု (မီသိန်းဓာတ်ငွေ့) ကို လျော့ပါးစေသည်။.
ရှေ့ဆက်သွားသောလမ်းကြောင်း
စက်ရုံခြံစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ အကျပ်အတည်းသည် ဖြေရှင်း၍မရသော နည်းပညာဆိုင်ရာပြဿနာမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေ့ဆက်သွားရမည့်လမ်းကြောင်းတွင် ဘက်စုံချဉ်းကပ်မှုတစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။ နိုင်ငံသားများသည် EPA နှင့် ပြည်နယ်အေဂျင်စီများအား စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်များကို ပိတ်ပစ်ရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးညစ်ညမ်းစေသူအားလုံးအတွက် သန့်ရှင်းသောရေအက်ဥပဒေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြဋ္ဌာန်းရန် တောင်းဆိုနိုင်ပါသည်။ Waterkeeper Alliance ကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာတရားမျှတမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သန့်ရှင်းသောလေနှင့်ရေအတွက် ၎င်းတို့၏အခွင့်အရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသော ဒေသခံအသိုင်းအဝိုင်းအဖွဲ့များကို ကျွန်ုပ်တို့ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါသည်။ နောက်ဆုံးတွင်၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်သောနှင့် အပင်အခြေခံ အစားအစာစနစ်များကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် ဤစွန့်ပစ်ပစ္စည်းမြစ်ပေါ်ရှိ ရေပိုက်ခေါင်းကို ကျွန်ုပ်တို့အတူတကွ ပိတ်နိုင်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ရေ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ရာသီဥတုနှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ အထိခိုက်လွယ်ဆုံး အသိုင်းအဝိုင်းများ၏ ကျန်းမာရေးသည် ၎င်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။.
အရင်းအမြစ်များ
- — ဂျွန်ဟော့ပ်ကင်းစ် ရှင်သန်နိုင်သော အနာဂတ်စင်တာ (2023)
- — အမေရိကန် ပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ရေး အေဂျင်စီ (2023)
- — အမေရိကန် စိုက်ပျိုးရေးဌာန (2024)
